سه شنبه, 29 آبان 1397

شماره‌ی پیام‌رسان (فعلاً فقط سروش):
۰۱ ۸۸ ۷۵۰ ۰۹۹۰

 کانال سایت در پیام‌رسان سروش
hshadir@

چرا بی‌نمازها از نمازخوان‌ها موفق‌ترند و زندگی‌شان بهتر است؟

نماز در میدان جنگپرسش:

من دوستانی دارم که نماز نمی‌خوانند ولی در درسشان حتی شده با اختلاف چند صدم از من بهترند؛ درحالی‌که ما تلاش یکسانی داریم. حتی در زندگی عادی و خیلی چیزهای دیگر هم همین‌طور است. مگر نماز سعادت‌بخش نیست، پس چرا کسانی که به این وظیفه عمل نمی‌کنند، زندگی بهتری دارند؟

پاسخ:

این سخن که «کسانی که نماز نمی‌خوانند از کسانی که اهل نماز هستند موفق‌ترند و زندگی‌شان بهتر است»، با این کلیت هرگز قابل پذیرش نیست. اگر با دقت و با لحاظ ابعاد مختلف زندگی بنگریم و از دو سه نفر دور و بر خودمان فراتر رویم و جامعه‌ی آماری وسیع‌تری را ارزیابی کنیم، به نتیجه‌ی دیگری خواهیم رسید.

بله، می‌پذیریم که کم‌وبیش هستند کسانی که با این‌که اهل نمازند، ولی دیگرانی که اهل نماز نیستند، از آن‌ها موفق‌تر و جلوترند. برخی از مشاهده‌ی چنین صحنه‌هایی فکرشان به اشتباه می‌افتد و با قضاوتی سطحی، بی‌نمازی را بر بانمازی برتری می‌دهند. برای این‌که چنین سوءتفاهم‌هایی از ریشه رفع شود، باید کمی عمیق‌تر به مسأله نگریست:

خداوند متعال دو نوع نعمت دارد:

۱. نعمت رحمانی

نعمت‌های رحمانی مانند: سلامت و زیبایی چهره و اندام، هوش و استعداد، حافظه‌ی قوی، ثروت و مکنت مادّی، آبرو و موقعیت اجتماعی موروثی، ذوق هنری و حس زیبادوستی، شادی و آرامش دنیوی، و... .

۲. نعمت رحیمی

نعمت‌های رحیمی مانند: عقل، اخلاق نیک، ادب، ایمان، معنویت الهی، محبت الهی، اخلاص، حضور قلب در عبادت، حکمت (فهم عمیق دینی)، روح بلند و ملکوتی، قرب الهی، شادی و آرامش حقیقی، و... .

تفاوت نعمت‌های رحمانی و رحیمی این است که:

۱. نعمت‌های رحمانی ماندگار نیستند و به آسانی زایل می‌شوند؛ ولی نعمت‌های رحیمی حقیقت انسان را تشکیل می‌دهند و در وجود او باقی می‌مانند.

۲. نعمت‌های رحمانی ملاک ارزش و اعتبار نیستند؛ ولی نعمت‌های رحیمی نشانه‌ی ارزش و فضیلت‌اند و هرکه از این نعمت‌ها بیش‌تر برخوردار باشد، انسان‌تر است و از نظر خدا ارزشمندتر است.

۳. نعمت‌های رحمانی گاه بدون استحقاق و صرفاً برای امتحان به انسان داده می‌شوند؛ ولی نعمت‌های رحیمی هرگز بدون تلاش و استحقاق به دست نمی‌آیند.

نعمت‌های رحمانی را خداوند متعال تقریباً به همه‌ی انسان‌ها کم و بیش داده است. وجود تفاوت در بهره‌مندی انسان‌ها از نعمت‌های رحمانی برای سامان یافتن نظام زندگی دنیوی امری ضروری است. اگر قرار باشد همه‌ی انسان‌ها از نظر شکل و قیافه و زبان و رنگ و هوش و استعداد و ثروت و ذوق و سلیقه و... یکسان باشند، زندگی اجتماعی مختل می‌شد و بسیاری از محاسبات بی‌نتیجه می‌ماند و زمینه‌ای برای رشد و توسعه‌ی مادی و معنوی به وجود نمی‌آمد. پس هرچند تفاوت در بهره‌مندی از نعمت‌های رحمانی امری ضروری است، ولی همه‌ی انسان‌ها از این نعمت‌ها بهره‌مند هستند. بسیاری از این نعمت‌ها بی‌حساب به انسان‌ها داده شده است و گاه بی‌حساب نیز از انسان گرفته می‌شود؛ مثلاً انسانی را فرض کنید که از نظر زیبایی چهره و اندام، از نعمت بسیاری بهره‌مند است و مورد حسرت دیگران است ولی همین فرد در یک حادثه‌ی آتش‌سوزی ناخواسته، همه‌ی زیبایی خود را یک‌باره از دست می‌دهد و دیگر کسی حتی به هم‌نشینی با او تمایل نشان نمی‌دهد.

از نظر ارزشی نیز، نه بهره‌ی زیاد از نعمت‌های رحمانی نشانه‌ی ارزشمندی دارنده‌ی آن است و نه بهره‌ی کم نشانه‌ی بی‌ارزشی دارنده‌ی آن است. نه چنین است که انسانی که جسم سالمی دارد از نظر انسانیت بالاتر از یک انسان معلول باشد.

مولوی در یکی از غزل‌هایش می‌گوید:

گویم: سخن را بازگو؛ مردی؛ کرم زآغاز گو           هین بی‌ملولی شرح کن؛ من سخت کند و کودنم!

گوید که: آن گوش گران، بهتر ز هوش دیگران         صد فضل دارد این بر آن؛ کان‌جا هوا، این‌جا منم!

آری، از نگاه خداوند، جوان فقیر و سیاه‌چرده و بی‌کسی چون بلال حبشی از هزاران ابوسفیان و معاویه و عمروعاص ـ با همه‌ی مال و منال و هوش و زرنگی‌شان ـ برتر و بالاتر است؛ چون بلال حبشی عقل و ایمان و ادب دارد که یک جویش با خروارها زر و سیم و هوش و زرنگی کفار، قابل مقایسه نیست.

خداوند متعال در آیه‌ی ۱۳ سوره‌ی حجرات ابتدا به تفاوت‌های انسان‌ها از نظر نعمت‌های رحمانی اشاره می‌فرماید و در انتها یک نعمت رحیمی را گوشزد می‌کند و بیان می‌فرماید که ارزش و اعتبار به این نعمت رحیمی است، نه آن نعمت‌های رحمانی:

«اى مردم، ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را در دسته‌ها و قبيله‏های مختلفی قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد. (اين‌ها ملاك امتياز نيست؛ بلکه) گرامى‏ترين شما نزد خداوند، باتقواترين شما است. به درستی که خداوند دانا و آگاه است.»

«يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ خَبيرٌ»

برای تقویت نعمت‌های الهی (رحمانی و رحیمی)، عوامل گوناگونی نقش دارند؛ مثلاً ورزش کردن نعمت سلامتی جسم و روان را افزایش می‌دهد؛ و مطالعه، نعمت آگاهی و درک را بالا می‌برد؛ و کار و تلاش بسیار، نعمت ثروت و رفاه را افزایش می‌دهد. یکی از عواملی که باعث افزایش نعمت‌های الهی است، «نماز» است.

نماز در هر دو حوزه‌ی «نعمت‌های رحمانی» و «نعمت‌های رحیمی» تأثیرهای مثبت دارد؛ یعنی گذشته از این‌که عقل و اخلاق و ادب و معنویت و محبت الهی را بالا می‌برد و روح انسان را بزرگ‌تر و او را به خدا نزدیک‌تر می‌کند، علاوه بر آن، در بهبود تمرکز و هوش و آرامش و سلامت جسم و روان و افزایش روزی او هم اثرهای مثبت فراوانی دارد؛ اما حوزه‌ی اصلی نقش‌آفرینی نماز، نعمت‌های رحیمی است، نه نعمت‌های رحمانی. و این نکته‌ای است که پرسش‌گر گرامی از آن غفلت کرده و گمان برده است که آثار اصلی نماز، بالا بردن سطح نعمت‌های رحمانی است.

توضیح این‌که: هدف اصلی از تشریع نماز، به‌دست آوردن نعمت‌های رحیمی و افزایش آن‌ها است؛ نعمت‌هایی که هم ماندگارند و هم مایه‌ی ارزش و فضیلتند و جز در سایه‌ی تلاش و استحقاق به دست نمی‌آیند و پایه‌های زندگی حقیقی و جاویدان انسان را می‌سازند. این نعمت‌ها جز در سایه‌سار نماز به دست نمی‌آیند و برای تحصیل این نعمت‌ها و افزایش و توسعه‌ی آن‌ها، راهی جز نماز وجود ندارد. اما با این حال، خداوند حکیم شاکله‌ی نماز را طوری تنظیم کرده است که بر نعمت‌های رحمانی نیز تأثیرهای مثبت فراوانی می‌گذارد؛ اما چنین نیست که راه انحصاریِ به دست آوردن نعمت‌های رحمانی، نماز باشد. درست است که نماز بر تمرکز و دقت و بر سلامت جسم و روان تأثیرهای شگرفی دارد، ولی می‌توان برای این تأثیرها، عوامل جایگزین یافت؛ کسی که نماز می‌خواند، از برکات رحمانی آن هم برخوردار می‌شود و امید و انگیزه و آرامش و صبر و همت و هوش و دقت و ذوقش نیز بهبود می‌یابد، ولی کسی که نماز نمی‌خواند، به اندازه‌ای که فرد نمازخوان از برکات رحمانی نماز بهره‌مند است، از این برکات بهره‌ای ندارد؛ ولی ممکن است با استفاده از عوامل دیگری به درجات بیش‌تری از این نعمت‌های رحمانی دست یابد؛ مانند انجام تمرین‌های افزایش هوش و حافظه و اهتمام به ورزش و مصرف بعضی خوراکی‌ها بر اساس برنامه‌ی کارشناسی‌شده.

نیز درست است که نماز باعث افزایش رزق و روزی می‌شود و فقر را از انسان دور می‌کند، ولی ممکن است کسی که نماز نمی‌خواند، از عوامل دیگری برای افزایش ثروت و رفاه زندگی‌اش بهره ببرد و زندگی مرفه‌تری از زندگی فرد نمازخوان برای خودش فراهم کند.

وقتی گفته می‌شود نماز تنها عامل نجات و سعادت انسان است، منظور نعمت‌های رحیمی است که اساس زندگی انسان را تشکیل می‌دهند؛ نه نعمت‌های رحمانی که گذرا و بی‌حسابند و تنها خاصیت مهم آن‌ها این است که بستری مناسب برای امتحان و کسب نعمت‌های رحیمی هستند.

آیات ۳۸ تا ۴۸ سوره‌ی مدثر حال نیکوکاران و بدکاران را در آخرت توصیف می‌کند و می‌گوید:

«هر کسی در گرو اعمال خویش است. در آخرت نیکوکاران از بدکاران می‌پرسند: چرا شما در جهنم هستید؟ چه چیزی باعث شده شما اهل دوزخ باشید؟ بدکاران پاسخ می‌دهند: ما نماز نمی‌خواندیم و اهل نماز نبودیم؛ با این‌که پیوسته خوش بودیم و با اهل دنیا غرق خوشی‌ها و لذت‌ها بودیم! از روز جزا همواره غافل بودیم و آن را انکار می‌کردیم؛ تا این‌که مرگ فرارسید!»

کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ رَهِینَةٌ ﴿٣٨﴾ إِلا أَصْحَابَ الْیَمِینِ ﴿٣٩﴾ فِی جَنَّاتٍ یَتَسَاءَلُونَ ﴿٤٠﴾ عَنِ الْمُجْرِمِینَ ﴿٤١﴾ مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ ﴿٤٢﴾ قَالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ ﴿٤٣﴾ وَلَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکِینَ ﴿٤٤﴾ وَکُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِینَ ﴿٤٥﴾ وَکُنَّا نُکَذِّبُ بِیَوْمِ الدِّینِ ﴿٤٦﴾ حَتَّى أَتَانَا الْیَقِینُ ﴿٤٧﴾ فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِینَ ﴿٤٨﴾

نکته‌ی پایانی این‌که اگر بسیاری از ماها از نمازهایمان اثرهای قابل توجهی نمی‌بینیم، دلیلش این است که نمازهایمان نماز نیست؛ نه حضور قلب درستی داریم، نه آداب آن را (اعم از زمان و مکان و...) درست رعایت می‌کنیم، و نه در نمازمان می‌توانیم پلی به آسمان بزنیم و روحمان را با روح آسمانیان پیوند بزنیم. آن وقت از چنین نمازی چه‌قدر می‌توان انتظار داشت جز این‌که ما را از آتش جهنم و از این‌که با فرعون و یزیدها هم‌نشین باشیم، نجاتمان دهد؟!

رَبِّ اجْعَلْني‏ مُقيمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّيَّتي‏ رَبَّنا وَ تَقَبَّلْ دُعاءِ

پروردگارا، مرا و فرزندانم را برپا كننده‌ی نماز قرار ده، پروردگارا، دعاى مرا بپذير!

مطالب مرتبط:

شبهه‌ای درباره‌ی نماز و پاسخ آن

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
  • #1215

    ریحانع

    ببینید من دارم میمیرم از ناراحتی من نتونستم درست واسه امتحان فیزیک درس بخونم و یه مشکل خیلی وحشتناکی برام پیش اومد حالا بخاطر اون معدلم پایین اومد خودم به عینه دیدم که بقیه حالا به جز یکی دوتا از خوبای کلاس اعتقاداشون ... حالا نگم بهتره ولی من که اعتقادم و همچنین عمل کردن به اعتقادم قویتر از اوناس از اونا پایین ترم واقعا حرص میخورم و تو حکمت اینکار خدا موندم وخیلی خیلی دارم اذیت میشم

  • #1214

    محمد بن علی اکبر

    سلام
    چند وقت پیش یکی از دوستانم که به سن تکلیف رسیده بود پرسیدم چرا نماز نمی خوانی؟
    گفت زیرا انسان باید ابتدا خود را با اخلاق نیکو آراسته کند.آدم های زیادی هستند که نماز می خوانند ولی اخلاق بدی دارند. نماز یعنی رفتن به میهمانی خدا و کسی که به میهمانی میرود نباید بد اخلاق باشد ک در این صورت نماز بی ارزش است.همچنین گفت می خواهد خود را خوش اخلاق کند وسپس نماز بخواند.....
    آیا این دیدگاه درست است؟

    ***** پاسخ *****

    سلام. این دیدگاه نشان می‌دهد که گوینده‌ی آن اهل فکر و استدلال است و این نشانه‌ی خوبی است؛ اما مطلبی که بیان شده نادرست است. طبق این دیدگاه، هیچ انسانی پیش از رسیدن به بالاترین درجه‌ی کمال نباید نماز بخواند؛ درحالی‌که هیچ کسی بدون نماز خواندن نمی‌تواند به کمال برسد!
    درست است که اصلاح اخلاق به نماز ارزش می‌دهد، ولی کامل شدن اخلاق شرط ورود به نماز نیست؛ بلکه کافی است هر کسی به اندازه‌ی درک و توان خود برای اصلاح اخلاقش کوشش کند. اگر کودکی که دندان درنیاورده است، بگوید: من غذا نمی‌خورم تا وقتی که دندان دربیاورم؛ چون غذا را با دندان می‌شود جوید و غذای بدون دندان به درد نمی‌خورد! به چنین کودکی چه باید گفت؟
    باید گفت: اولاً اگر تو غذا نخوری رشد نمی‌کنی و در نتیجه هرگز دندان درنمی‌آوری! ثانیاً همه‌ی غذاها به دندان احتیاج ندارند. می‌توان بدون داشتن دندان، بعضی از غذاهای نرم را خورد. پس این غذاها را بخور تا وقتی که دندان دربیاوری و بعد از آن بتوانی غذاهای سفت‌تر را هم بخوری.
    درباره‌ی نماز نیز باید گفت: همین که کسی در حد و اندازه‌ی خود تلاش کرده است و اخلاقش را اصلاح کرده است، این مقدار خودسازی برای ورود به میهمانی نماز کافی است و خدا بیش‌تر از توان انسان‌ها از آن‌ها توقع ندارد. با همین سطح و اندازه از ادب و اخلاق که داری وارد نماز شو و به کمک نماز، اخلاقت را بهتر و بیش‌تر اصلاح کن تا روزی که به بالاترین درجه‌ی اخلاق برسی.
    گذشته از این، نماز یک عمل چندبُعدی است که «رفتن به میهمانی خدا» تنها یکی از ابعاد آن است. یکی از ابعاد مهم‌تر نماز، «ادب» است. مثل این‌که میزبانی کریم و بزرگ از مهمانی حقیر و ناچیز دعوت کند که بر سر سفره‌ی احسانش حاضر شود ولی آن مهمان، به بهانه‌ی نداشتن لیاقت این مهمانی، از رفتن به سر سفره سرباززند و دعوتش را رد کند. آیا رد کردن دعوت میزبان کریم و مهربان، بی‌ادبی و بداخلاقی نیست؟! آیا با بی‌ادبی و بداخلاقی می‌توان به ادب و اخلاق رسید؟!

  • #1213

    a

    سلام، من هم این سوال برام پیش اومده بود، در خوابگاه به چشم خودم دیدم که مذهبی ها از نظر درسی متوسط بودند ولی بی نمازا و بی دینا موفق تر بودند (ظاهرا)موفق باشید.
    ولی من مذهبی ام وهمیشه 20بودم این طور نیست

  • #1212

    Miracle

    شاید هم درست ترش این باشه که گفته بشه: چرا افرادی که موفق تر هستن کمتر از دیگران به نماز خوندن اهمیت می دن!

  • #1211

    حیدری

    سلام، من هم این سوال برام پیش اومده بود، در خوابگاه به چشم خودم دیدم که مذهبی ها از نظر درسی متوسط بودند ولی بی نمازا و بی دینا موفق تر بودند (ظاهرا)موفق باشید.

  • #1210

    سورپریز

    خداوند در قرآن میفرماید: به هرکه دنیا را بخواهد دنیا و هرکه آخرت را بخواهد آخرت را میدهیم
    پس تعجب نکنید

  • #1209

    دلارام

    سلام ،واقعا ازتون ممنونم به خاطر پاسخی که دادین
    خیلی عالی بود ....خیلی خوب قانع شدم ،دیگه به نماز به به اون دید قبلی نگاه نمیکنم
    خسته نباشین

    ***** پاسخ *****

    سلام و درود خدا بر شما جوان مؤمن و فهیم!
    دعا می‌کنم خدا روح حق‌طلب شما رو با حقیقت نماز آشنا کنه!

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان میهمان

0 / 5000 محدودیت حروف
متن شما باید کمتر از 5000 حرف باشد

مطالب برگزیده

جمهوری اسلامی ایران تبیین ضرورت تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت


زنان و ازدواج پاسخ به چند ابهام درباره‌ی زنان و ازدواج در آیین اسلام


حجاب ده تلنگر درباره‌ی حجاب و عفاف


شراب یک لحظه مستی، یک عمر پستی! (شراب‌خواری)


یوسف علیه‌السلام علاقه به هم‌جنس زیبارو


دوستش دارم دوستش دارم (سلسله مقالات)


آزادی جنسی غربی چرا نباید در آزادی جنسی از غرب و اروپا که الگوی پیشرفت و تمدن هستند پیروی کنیم؟


عصبانیت چگونه عصبانیت خود را کنترل کنم؟


خودشناسی چگونه می‌توانم خودم را بشناسم و بحران هویت را پشت سر بگذارم؟


استخاره، آری یا نه، چرا و چگونه؟ استخاره، آری یا نه؟ چرا و چگونه؟


چگونه خوش‌تیپ و امروزی و در عین حال باحجاب باشم؟ چگونه خوش‌تیپ و امروزی و در عین حال باحجاب باشم؟


چرا خدا مشکل همه‌ی بنده‌هاشو حل می‌کنه جز ما؟! چرا خدا مشکل همه‌ی بنده‌هاشو حل می‌کنه جز ما؟!


چرا فقط اسلام؟! چرا ادیان دیگر نه؟! چرا فقط اسلام؟! چرا ادیان دیگر نه؟!


حسین علیه‌السلام در مصاف ابلیس حسین علیه‌السلام در مصاف ابلیس


رنج پُرارج (عادت ماهانه) رنج پُرارج (عادت ماهانه)


هدف آفرینش انسان هدف آفرینش انسان


حالا کی بهشت و جهنم رو دیده؟!! حالا کی بهشت و جهنم رو دیده؟!!


رجعت، افسانه یا حقیقت؟! رجعت، افسانه یا حقیقت؟!


حکم خشن سنگسار چگونه با عقل و فطرت انسانی سازگار است؟ حکم خشن سنگسار چگونه با عقل و فطرت انسانی سازگار است؟


آیا حکم اسلامی ارتداد با آزادی اندیشه و حقیقت‌جویی منافات ندارد؟! آیا حکم اسلامی ارتداد با آزادی اندیشه و حقیقت‌جویی منافات ندارد؟!


چگونه این چشم صاحب‌مرده را کنترل کنم؟ چگونه این چشم صاحب‌مرده را کنترل کنم؟


چگونه توبه‌ای پایدار و شکست‌ناپذیر داشته باشم؟ چگونه توبه‌ای پایدار و شکست‌ناپذیر داشته باشم؟


چرا امام خامنه‌ای؟ چرا امام خامنه‌ای؟


کنترل جمعیت یا انقراض شیعه؟! کنترل جمعیت یا انقراض شیعه؟!


شبهه‌ای درباره‌ی نماز و پاسخ آن شبهه‌ای درباره‌ی نماز و پاسخ آن


بررسی روزه‌ی دختران نه ساله + گفت‌وگو باچند فرشته‌ی نوبالغ بررسی روزه‌ی دختران نه ساله + گفت‌وگو باچند فرشته‌ی نوبالغ


هنری به نام «امر به معروف و نهی از منکر» هنری به نام «امر به معروف و نهی از منکر»


حقیقت دعا و اسرار اجابت حقیقت دعا و اسرار اجابت


شب قدر و معمای سرنوشت شب قدر و معمّای سرنوشت


20 راز در زندگی مشترک 20 راز در زندگی مشترک