کانال سایت در پیام‌رسان سروش

سروش @hshadir

بسم الله

ماه رجب است و زیبایی‌های وصف‌ناپذیرش! به نظر من دعای معروف «یا من ارجوه لکل شیء» در بین دعاها بی‌نظیر است. نهایت عظمت و اوج عاشقی خدا در این دعا موج که نه، فواره می‌زند! من وقتی این دعا را می‌خوانم آن‌قدر بزرگواری خدا برایم سنگینی می‌کند که از خواندن این دعا شرمنده می‌شوم. کاش می‌شد این دعا را نخواند!

یاد جمله‌ای از الهی‌نامه‌ی علامه حسن‌زاده آملی افتادم: «الهی، از خواندن نماز شرم دارم و از نخواندن آن شرم بیش‌تر!»

هنگام خواندن این دعا، در دو جا چنان احساس نادانی و خرفتی به من دست می‌دهد که در نتیجه فقط الفاظ را بر زبان جاری می‌کنم و انگار از معانی آن هیچ نمی‌فهمم! یکی عبارت «و آمن سخطته عند کل شر» است و دیگری عبارت «...جمیع خیر الدنیا و جمیع خیر الآخرة».

درباره‌ی این دعای شریف یک اشتباه رخ داده است که متأسفانه خیلی هم فراگیر است و معمولاً تذکر داده نمی‌شود. خود من هم سال‌ها نمی‌دانستم. اغلب مؤمنان وقتی به فقره‌ی پایانی این دعا (یا ذالجلال و الاکرام...) می‌رسند، به تأسی از امام صادق علیه‌السلام دست بر محاسن خود می‌گیرند و با تکان دادن انگشت اشاره‌ی خود اظهار تضرع و عبودیت می‌کنند. شاید این رفتار حکمت دیگری غیر از تضرع و تذلل داشته باشد؛ نمی‌دانم؛ ولی نکته این‌جا است که دست بر محاسن گرفتن و تکان دادن انگشت مربوط به بخش پیشین دعا است نه بخش پایانی آن. در مفاتیح آمده:

... حضرت فرمود: بنویس بسم الله الرحمن الرحیم بگو در هر روز از رجب در صبح و شام در عقب نمازهای روز و شب: «یا من ارجوه لکل خیر... و زدنی من فضلک یا کریم». راوی گفت: پس گرفت حضرت محاسن شریف خود را در پنجه‌ی چپ خود و خواند این دعا را به حال التجاء و تضرع با حرکت دادن انگشت سبابه‌ی دست راست. پس گفت بعد از آن: «یا ذالجلال و الاکرام...»

همان‌طور که مشخص است، حضرت ابتدا دعا را به راوی املا کرده است و سپس خودش یک بار آن را با حالت تضرع و با دست بر محاسن گرفتن و تکان دادن انگشت اشاره خوانده است و در ادامه، فقره‌ی پایانی را هم خوانده است. این‌که آیا امام صادق علیه‌السلام هنگام خواندن فقره‌ی پایانی هم دست بر محاسن شریف داشت یا نه، از این عبارت چیزی به دست نمی‌آید ولی این‌که حضرت از ابتدای دعا تا قبل از «یا ذالجلال و الاکرام» دست بر محاسن بوده، مسلم و قطعی است. پس از این به بعد اگر می‌خواهیم به امام صادق علیه‌السلام تأسی کنیم، باید از ابتدای دعا دست بر محاسن بگیریم.

به نظر می‌آید منشأ این اشتباه، نوع جمله‌بندی مفاتیح است که خیلی‌ها را به اشتباه انداخته است. متأسفانه در مفاتیح نوین آیت الله مکارم شیرازی هم این نکته رعایت نشده و به همین سبک نوشته شده است و فقط تغییر اندکی در واژه‌ها داده شده است.

نکته‌ی دیگر این‌که آن‌چه در مفاتیح آمده این است که حضرت انگشت اشاره‌ی خود را تکان می‌داد؛ ولی متأسفانه بعضی از متدینان به جای این‌که فقط انگشت اشاره‌ی خود را به آرامی تکان دهند، همه‌ی دست خود را از مچ به پایین و گاه از آرنج به پایین و گاه از کتف به پایین تکان می‌دهند؛ طوری که آدم احساس می‌کند هرچه حرکت دست بیش‌تر باشد، ثواب و اثر دعا بیش‌تر خواهد شد!

نکته‌ی دیگر این‌که به دست گرفتن محاسن و تکان دادن انگشت، شرط لازم خواندن این دعا نیست. یعنی می‌توان دعا را بدون این کارها خواند. انجام این کارها مستحب در مستحب است؛ یعنی مستحب اولیه هم نیست؛ بلکه مستحب ثانویه است. من بزرگانی (از جمله امام خامنه‌ای) را دیده‌ام که بدون این کارها دعا را خوانده‌اند. من هرگز نمی‌گویم انجام ندادن این کارها بهتر است؛ بلکه می‌گویم به‌جای این‌که همه‌ی همتمان را صرف تکان دادن دست و پا بکنیم، کمی بیش‌تر به معنا و حقایق سازنده‌ی این دعا توجه کنیم.

نکته‌ی پایانی این‌که در آخرین جمله‌ی این دعا «حرم شیبتی علی النار»، شیبه به معنای ریش نیست تا افراد بی‌ریش (خانم‌ها و پسران کم‌سن و سال) با آن مشکل داشته باشند. شیبه یعنی پیری که کنایه از ضعف و ناتوانی و عجز و نیاز است.

می‌توانید این مطلب را در شبکه‌ی اجتماعی خود به اشتراک بگذارید:

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn اشتراک در کلوب اشتراک در افسران

دیدگاه‌ها   

+1 #9 مشهدناقد 1396-02-01 08:29
سلام و سپاس
مطلبتون درسته، ولی ایرادی بر مفاتیح وارد نیست.
گرچه همونطور که گفتید از مفاتیح در نگاه اولیه برداشت میشه که این حرکت مربوط به آخر دعاست، اما اگر دقت بشه، مفاتیح دقیقا ترجمه ی عربی روایت رو آورده.
و مشکل اصلی اینه که به همون عبارت مفاتیح دقت کافی نشده. وگرنه اگر دقت بشه، دقیقا همین مطلب از مفاتیح هم بدست میاد، چون ترجمه ی خود روایته.
نقل قول کردن
0 #8 meaa 1396-01-26 01:31
مگر در اسلام دعای مردانه و دعای زنانه داریم.این دعا با این نحوه خواندن یک دعای کاملا مردانه است. معنی ندارد که یک خانم دستش را به ریشش بگیرد و دعا بخواند!

***** پاسخ *****

درباره‌ی عبارت «حرم شیبتی علی النار» عرض شد که شیبه به معنای ریش نیست؛ بلکه به معنای پیری است که اون هم کنایه از ضعف و ناتوانیه. پس هم خانم‌ها و هم جوون‌ها می‌تونند این دعا رو بخونند.

درباره‌ی روایت امام صادق علیه‌السلام هم گفتنی است که اگه حضرت دست به محاسن شریفشون گرفتند، چون مرد بودند و محاسن داشتند. اما یک خانم می‌تونه بدون این کار، این دعا رو بخونه. هیچ کسی نگفته که دست به محاسن گرفتن شرط لازم برای خوندن این دعا است. فقط گفته شده که امام صادق (ع) چنین می‌کرد. نتیجه‌ی این حرف هم اینه که آقایون که محاسن دارند می‌تونند در این کار به حضرت اقتدا کنند. اما خانم‌ها و نیز آقایونی که محاسن ندارند دیگه نمی‌تونند این کار رو انجام بدن؛ چون موضوعش منتفیه.

مثل اینه که گفته بشه: پیامبر موقع قنوت نماز دست‌هاش رو مقابل صورتش بلند می‌کرد. حالا کسی که دست‌هاش قطع شده، بگه: پس من دیگه نماز نمی‌خونم چون دست ندارم تا برای قنوت بلند کنم. نماز مخصوص کسانیه که دست دارند!
نقل قول کردن
0 #7 قممحمدرضا 1396-01-20 13:43
سلام ظاهر روایت موافق نظر حاج آقاست مگر اینکه نسخه ای دیگر بر خلاف باشد یاحق
نقل قول کردن
+1 #6 قمحمید 1396-01-16 02:06
با سلام حاج آقا ضمن تشکر از مطالبتون به نظر میرسه تحقیقاتتون به انمیرسه هر دو احتمال وجود داره هر چند احتمال دوم قوت بیشتری داره مراجعه کنید کانال استاد عابدی

***** پاسخ *****

علیکم السلام. از لطفتون ممنونم. فرمایش استاد عابدی رو شنیدم. ایشون می‌فرمایند که فهم عرب و عجم از عبارت حدیث مربوطه متفاوته و فهم درست اینه که دست به محاسن گرفتن و تکان دادن انگشت اشاره مربوط به فقره‌ی پایانی دعا باشه نه فقره‌ی ابتدایی دعا. به همین خاطر یه بار دیگه به متن روایت مراجعه کردم. به نظرم عبارت روایت با این فرمایش اصلاً جور درنمی‌یاد. متن روایت رو ملاحظه بفرمایید:

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ هَذَا رَجَبٌ عَلِّمْنِي [فِيهِ‏] دُعَاءً يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهِ قَالَ فَقَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع اكْتُبْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ قُلْ فِي كُلِّ يَوْمٍ مِنْ رَجَبٍ صَبَاحاً وَ مَسَاءً وَ فِي أَعْقَابِ صَلَوَاتِكَ فِي يَوْمِكَ وَ لَيْلَتِكَ يَا مَنْ أَرْجُوهُ لِكُلِّ خَيْرٍ وَ آمَنُ سَخَطَهُ من [عِنْدَ] كُلِّ شَرٍّ يَا مَنْ يُعْطِي الْكَثِيرَ بِالْقَلِيلِ يَا مَنْ يُعْطِي مَنْ سَأَلَهُ يَا مَنْ يُعْطِي مَنْ لَمْ يَسْأَلْهُ وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْهُ تُحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً أَعْطِنِي بِمَسْأَلَتِي إِيَّاكَ جَمِيعَ [الخيرات‏] خَيْرِ الدُّنْيَا وَ جَمِيعَ خَيْرِ الْآخِرَةِ وَ اصْرِفْ عَنِّي بِمَسْأَلَتِي إِيَّاكَ جَمِيعَ شَرِّ الدُّنْيَا وَ [جميع‏] شَرِّ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ غَيْرُ مَنْقُوصٍ مَا أَعْطَيْتَ وَ زِدْنِي مِنْ فَضْلِكَ يَا كَرِيمُ قَالَ ثُمَّ مَدَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَدَهُ الْيُسْرَى فَقَبَضَ عَلَى لِحْيَتِهِ وَ دَعَا بِهَذَا الدُّعَاءِ وَ هُوَ يَلُوذُ بسباحته [بِسَبَّابَتِهِ ‏] الْيُمْنَى ثُمَّ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ يَا ذَا النَّعْمَاءِ وَ الْجُودِ يَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ حَرِّمْ [شبابي و] شَيْبَتِي عَلَى النَّارِ

روایت به صراحت بیان می‌کنه که امام صادق علیه‌السلام ابتدا بخش ابتدایی دعا رو به راوی املا می‌فرماید و بعد از نوشته شدن آن، یک بار امام خودشون دست به محاسن مبارک می‌گیره و همراه با تکان دادن انگشت اشاره‌ی دست راست، دعا رو می‌خونه و بعد از اون (ثم قال بعد ذلک) ادامه‌ی دعا رو می‌خونه.
این عبارت «ثم قال بعد ذلک» کاملاً بخش اول دعا رو از بخش دوم جدا می‌کنه و اجازه نمی‌ده ما عمل دست به محاسن گرفتن و حرکت دادن انگشت اشاره رو به ادامه‌ی دعا بزنیم.
نقل قول کردن
0 #5 ندارممیرزایی 1395-02-01 09:16
سلام جالب بود موفق باشید طلبه جوان
نقل قول کردن
0 #4 تهرانگندم 1395-01-22 17:05
سلام اقای شاد من شنیدم توجبهه هم بچه ها با هم شوخی میکردن و اونائی که ریش نداشتن ریش بغل دستی شونو میگرفتن خخخ
نقل قول کردن
0 #3 قمرحیم 1394-02-19 07:06
تازه منم یه آقایی رو دیدم که انگشتشو - عوض تکون دادن - باز و بسته میکرد.
نقل قول کردن
+1 #2 خزاهده 1394-02-09 16:12
تازه! من خانمی دیدم که چونه‌ش رو گرفته بود و می‌خوند!!
نقل قول کردن
+3 #1 عاشقانعلی.دانشجو 1394-02-07 09:56
سلام بر حاج حامد.آقا حامد راسته که میگن اگه کسی روزه قضا داشته باشه نمی تونه معتکف بشه؟
با تشکر

××××
پاسخ:
سلام علیکم. درسته که اگه کسی روزه قضا داشته باشه، نمی‌تونه روزه‌ی مستحبی بگیره. اما می‌شه در اعتکاف نیت روزه‌ی قضا کرد و روزه‌های قضا رو در اعتکاف گرفت. یک تیر و دو نشان!
نقل قول کردن

نظر شما چیست؟!


خاطره (تصادفی)

20 دقیقه سر کار

با نام خدا

همان سالي بود كه براي حفظ قرآن مرخصي تحصيلي گرفته بودم (و هيچ‌گاه موفق به حفظ كل قرآن نشدم)؛ مادرم هم نزد من بود. چند روزي را براي زيارت به قم آمده بود. روزي با هم روانه‌ي حرم شديم. به در حرم كه رسيديم طبق رسم معمول براي عرض سلام چند لحظه‌اي مكث كرديم. من احساس كردم كه مادرم مي‌خواهد بيش‌تر بماند. گويا در دل حرف‌هايي داشت كه مي‌خواست در همان آغاز ورود بگويد؛ لذا هيچ عجله‌اي نكردم و كاملاً خونسرد ايستاده بودم و منتظر اولين حركت مادرم بودم كه وارد حرم شويم.

حدود بيست دقيقه گذشت ولي خبري نشد. در پايان مادرم گفت: نمي‌خواهي برويم داخل؟ گفتم: من منتظر شما هستم. گفت: من هم منتظر تو هستم. معلوم شد كه جفتمان سر كار بوده‌ايم!

پرسش و پاسخ (تصادفی)

حالا کی بهشت و جهنم رو دیده؟!!

بسم الله
ماه رمضان امسال (1393) برای خرید نان بربری به یکی از نانوایی‌های خلخال رفته بودم. نانواها همان‌طور که مشغول کارشان بودند، با چند نفر از مشتریان سخت گرم صحبت بودند. نمی‌دانم بحث سر چه بود که جناب شاطر گفت: «حالا کی بهشت و جهنم رو دیده و از اون ور خبر آورده؟!» یکی دو نفر «استغفر الله» و «لعنت بر شیطان» گفتند و یکی دو نفر حرفش را تأیید کردند. دوباره تکرار کرد: «راست می‌گم دیگه؛ نه کسی دیده، نه کسی برگشته؛ چیزی هم که نه دیدیم و نه کسی برگشته خبرش رو آورده، نمی‌شه روش حساب باز کرد!»

دوست داشتم جوابش را بدهم ولی احساس کردم مسأله خیلی جدی نیست و جناب شاطر عمداً می‌خواهد تنشی ایجاد کرده باشد و عده‌ای را ـ شاید بیش‌تر از همه مرا که تنها روحانی جمع بودم ـ اذیت کند؛ به همین خاطر چیزی نگفتم.

حالا پاسخ این شبهه را که در زبان عوام زیاد شنیده‌ام، این‌جا بیان می‌کنم:

ادامه مطلب...
ما 143 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

اللهم کن لولیک الحجة ابن الحسن صلواتک علیه و علی آبائه فی هذه الساعة و فی کل ساعة ولیا و حافظا و قائدا و ناصرا و دلیلا و عینا حتی تسکنه ارضک طوعا و تمتعه فیها طویلا

1054653
امروز674
دیروز790
این هفته5472
این ماه17906
مجموع1054653

سلام!

سلام. از بازدیدتان از وب‌سایت محقّر بنده ممنونم!

این وب‌سایت یک سایت جامع و پرمحتوا نیست؛ بلکه یک پل ارتباطی بین من و مخاطبان عزیز به‌منظور دسترسی آسان و دائمی به بنده است. هرچند تلاش می‌کنم گه‌گاه مطالب ارزنده و مفید منتشر کنم ولی فقط در حدی که فرصت داشته باشم و به امر تحصیل و فعالیت علمی‌ام لطمه نزند.

اگر درباره‌ی نوشته‌هایم نظری داشتید، خوشحال می‌شوم نظرتان را در ذیل همان مطلب بیان کنید.

هرگونه نظر و انتقاد و پیشنهاد دیگری اگر داشتید، در بخش «تماس با من» مطرح کنید.

اگر مسأله‌ای هم بود که به نظرتان رسید من می‌توانم در پاسخ‌گویی و راهنمایی به شما کمکی بکنم، در بخش «پرسش و پاسخ» مطرح نمایید.

از خدا برای شما و خودم، آرزوی جسمی سالم، فکری بلند، ایمانی استوار، دلی مَحرم و عاشق، روحی باتقوا، روحیه‌ای پرانگیزه و بانشاط دارم. یا علی!