إنَّ مَعَ العُسرِ یُسرًا

با نام خدا

سوره‌ی شرح، آیه‌ی 5 و 6: فَإنَّ مَعَ العُسرِ یُسرًا، إنَّ مَعَ العُسرِ یُسرًا

به یقین با هر سختی، آسانی هست. آری مسلّماً با هر سختی، آسانی هست.

تابستان 1391: ماه رمضان که شروع شد من خلخال بودم. هوای خنک خلخال باعث می‌شد که راحت‌تر بتوانم سختی روزه‌ی ماه رمضان را تحمل کنم.

دلم به همین هوای خنک خوش بود(!) که اتفاقاتی افتاد و مجبور شدم دو روز از ماه رمضان نگذشته، به قم بروم و کل ماه رمضان را در هوای گرم و طاقت‌فرسای قم روزه بگیرم. روزهای اول خیلی سخت بود. جان به لب می‌رسید تا وقت افطار می‌رسید!

کار چنان بر من سخت شد که بعد از گذشت یک هفته، یک روز را نتوانستم روزه بگیرم. بعد از آن با کمی دقت در برنامه‌ی غذایی و با روحیه‌ای بهتر به روزه گرفتن ادامه دادم. استقامت در برابر گرسنگی و تشنگی باعث شد روزه گرفتن بر من آسان شود. به لطف خدا به خوبی احساس می‌کردم که تحمل گرسنگی و تشنگی روزبه‌روز بر من آسان می‌شود؛ آن‌چنان که بعد از گذشت دو هفته، حاضر بودم همه‌ی سال رمضان باشد و همیشه روزه بگیریم؛ در زمستان و تابستان؛ در خلخال و قم؛ تحت هر شرایطی!

آری، یک بار دیگر به این نکته‌ی اساسی حیات پی بردم که إنَّ مَع العُسرِ یُسراً.

این‌طور که من فهمیده‌ام، یکی از قواعد تغییر ناپذیر حیات طیبه، همین است که برای رسیدن به بعضی لذت‌ها، باید موقّتاً کمی سختی کشید. لذت روزه، لذت مناجات، لذت علم‌اندوزی، لذت خوش‌اخلاقی، لذت فداکاری، لذت خدمت، لذت حجاب، لذت نماز... حتی برای رسیدن به لذت دوچرخه‌سواری هم باید چند بار اساسی زمین بخوری تا قلق کنترل تعادل دوچرخه دستت بیاد.

درست است که «لذت بردن» به طور کلی یک امر غیراختیاری است ولی باید توجه داشت که ذائقه‌ی روح انسان با عادت دادن عوض می‌شود. اگر از چیزی لذت نمی‌بریم، می‌توانیم با عادت دادن خودمان به آن، زمینه‌های لذت بردن از آن را فراهم کنیم و از آن لذت ببریم.

هیچ بچه‌ای نیست که برای اولین بار نوشابه بخورد یا سیگار بکشد و حالش به هم نخورد؛ ولی همین بچه به مرور زمان، با تلقین‌های خود و دیگران کارش به جایی می‌کشد که عاشق نوشابه و معتاد سیگار می‌شود!

اعتیاد به موسیقی (اعم از حرام و حلال) هم از این جنس است. برای دل کندن از آن، باید کمی سختی کشید. بدون تحمل موقت تلخی فراق موسیقی نمی‌شود به لذت شنیدن نغمه‌های زیبای قرآن رسید.

در اتحادیه‌ی انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزی زنجان سخنرانی داشتم. یکی از دانش‌آموزان، متناسب با بحث، یک کلیپ صوتی کوتاه از سخنرانی حاج آقا پناهیان پخش کرد که خلاصه‌اش چنین بود:

«یک روز یکی از دانش‌جویان با تمام لذت به آهنگی گوش می‌کرد. از او پرسیدم: پس چرا من از این آهنگ هیچ لذتی نمی‌برم؟ گفت: حاج آقا، باید یه مدت بهش گوش کنی تا باهاش انس بگیری، اون وقت می‌تونی ازش لذت ببری. با تعجب گفتم: اِ؟! واقعاً برای این‌که ازش لذت ببرم باید باهاش انس بگیرم؟ پس چرا خیلی‌ها در مورد نماز این‌طوری فکر نمی‌کنن؟! چرا برای رسیدن به لذت نماز سعی نمی‌کنن با اون انس بگیرن؟!»

حدیث قدسی:

اذا عَلِمتُ انَّ الغالبَ علی عبدی الاشتغالُ بی، نَقَلتُ شَهوَتَهُ فی مَسألَتی و مُناجاتی.

خداوند می‌فرماید: اگر ببینم بنده‌ام بیش از هر چیز به من مشغول است، لذت دعا و مناجات را در دلش قرار می‌دهم. (عُدَّةُ الداعی)