تقویت ذهن و تمرکز

بسم الله

توانایی ذهن ما بیش‌تر از آن مقداری است که از آن استفاده می‌کنیم. بخش‌های قابل توجهی از توانایی ذهن ما به دلیل سبک نادرست زندگی‌مان هرگز فعال نمی‌شود و ما نمی‌توانیم از آن بهره ببریم. انجام کارهایی ساده می‌تواند بخش‌های غیرفعال مغز و ذهن و اراده را فعال کند و توانایی انسان را بالاتر ببرد. لیستی از این کارها تقدیم می‌شود:

۱. دست و پای غیراصلی

اغلب ماها راست‌دست و راست‌پا هستیم و بیش‌تر کارهایمان را ـ به‌ویژه آن‌هایی که به دقت بیش‌تر نیاز دارند ـ با دست راست و پای راست انجام می‌دهیم و دست و پای دیگر را به فراموشی می‌سپاریم. تمرین برای به‌کارگیری دست و پای غیراصلی در کارهای دقیق، در ارتقای توان ذهنی و تمرکز تأثیر جالبی دارد. می‌توانیم کارهایی از قبیل مسواک زدن، نقاشی کشیدن، نوشتن، و کار با موبایل و تبلت را با دست غیراصلی انجام دهیم. درباره‌ی نوشتن و نقاشی کشیدن، بهتر است ابتدا با ماژیک درشت بر روی تخته شروع کنیم و بعد به سراغ مداد و خودکار ریز برویم.

۲. چشم‌بسته

ما در بین حواس پنج‌گانه، بیش‌ترین استفاده را از چشم می‌بریم و چهار حس دیگر را بی‌کار و کم‌کار رها می‌کنیم. انجام برخی کارها مانند استحمام، غذا خوردن، دست‌وشویی رفتن، و غیره با چشم بسته باعث می‌شود ظرفیت ما برای استفاده از حواس دیگر بالاتر رود؛ که این کار بدون افزایش دقت و تمرکز امکان‌پذیر نخواهد بود. به همین دلیل نابینایان از دقت و تمرکز بالاتری برخوردارند و حواس دیگرشان قوی‌تر است.

تذکر: هرگز تمرین کار با چشم بسته را در کارهای خطرناک مثل رانندگی به اجرا نگذارید!

۳. تندخوانی

انس با کتاب و مطالعه و انجام تکنیک‌های تندخوانی و تلاش برای مطالعه‌ی سریع در بالا بردن توان ذهن و تمرکز بسیار مؤثر است.

۴. لحظه‌خوانی

لحظه‌بینی و لحظه‌خوانی که یکی از تکنیک‌های تندخوانی است، یعنی این‌که در یک نگاه کوتاه و لحظه‌ای بتوانیم همه‌ی امور مشاهده شده را درک کنیم و بعد از بستن چشم یا برگرداندن رو، آن‌ها را به یاد بیاوریم. هنگام عبور از خیابان، تمرین کنید با یک نگاه لحظه‌ای، تابلوهای تبلیغاتی و نوشته‌های دور و نزدیک را بخوانید و برای لحظاتی به یاد بسپارید. پلیس‌های حرفه‌ای با انجام این تمرین، به حدی می‌رسند که با یک نگاه لحظه‌ای می‌توانند پلاک خودرو را با همه‌ی جزئیاتش ببینند و به یاد بسپارند.

۵. معمّاهای فکری

گام گذاشتن به دنیای معماهای فکری و تلاش برای حل معماها تنها با تکیه بر قدرت ذهن خود و بدون کمک گرفتن از دیگران به‌خوبی می‌تواند توانایی‌های مسکوت مانده‌ی ذهن ما را به فعلیت برساند.

۶. بازی‌های فکری

پرداختن به بازی‌های فکری (رایانه‌ای و غیررایانه‌ای) که به تمرکز بالا و حواس جمع نیازمند است، برای تقویت ذهن و تمرکز توصیه می‌شود.

۷. کارهای هم‌زمان

انجام دادن دو یا چند کار هم‌زمان توانایی ذهنی ما را در انجام کارها توسعه می‌دهد. مثلاً یک سخنرانی را با صدای ملایم پخش کنید و در کنار آن یک سرود یا مداحی با صدای بلندتر پخش کنید و تلاش کنید با وجود صدای مداحی، همه‌ی کلمات سخنرانی را بشنوید و اجازه ندهید صدای بلندتر تمرکز شما را برای شنیدن صدای آرام‌تر به هم بزند.

۸. تنبل نکردن ذهن و حافظه

وقتی به یک فعالیت ذهنی و حافظه‌ای نیاز داریم، سریع به سراغ ماشین‌حساب و دفترچه‌ی تلفن و دفترچه‌ی یادداشت نرویم و چیزی را که به یاد نمی‌آوریم، سریع از دیگران نپرسیم و تلاش کنیم خودمان با فشار آوردن بر ذهن و حافظه، به پاسخ سؤالمان برسیم.

۹. نماز اول وقت

اهتمام به نماز اول وقت گذشته از فواید معنوی و اخروی که دارد، روح و ذهن انسان را منظم و منضبط می‌کند و از آشفتگی و پریشانی نجات می‌دهد. هرچه‌قدر اهتمام به نماز اول وقت بیش‌تر باشد، تأثیر آن بیش‌تر خواهد بود. کسانی که واقعاً نمازهای خود ـ حتی نماز صبح ـ را در اول وقت می‌خوانند، تأثیر مستقیم آن را بر روح و ذهن و اراده و شخصیت خود می‌بینند.

۱۰. حضور قلب در نماز

از شروع نماز تا پایان آن که چند دقیقه بیش‌تر طول نمی‌کشد، تلاش کنید تمرکز و حضور قلب داشته باشید و اجازه ندهید حواستان به چیز دیگری غیر از نماز پرت شود.

نکته: مرحله‌ی اول حضور قلب در نماز، با تمرکز بر روی کلمات و معانی آن‌ها به دست می‌آید و مرحله‌ی بعد، با تمرکز و توجه به روح نماز و حضور در محضر پروردگار بدون غفلت از واژه‌ها و معانی آن‌ها است.

۱۱. ریاضی

ارتباط مستمر با ریاضی و حل مسائل آن، دقت ذهن و توانایی تحلیل آن را شکوفا می‌کند. اگر از دنیای ریاضی فاصله گرفته‌اید، کتاب‌های درسی دبیرستان، راهنمایی، یا حتی ابتدایی را مرور کنید. کتاب ریاضی مقطع ابتدایی نسبت به سال‌های گذشته پیشرفت بسیار خوبی داشته و روش آموزش آن بسیار فرق کرده است.

۱۲. زبان جدید

یادگیری زبان جدید و تلاش برای تکلم با آن، قدرت ذهن و توان یادگیری را بسیار بالا می‌برد.

این کار می‌تواند با شرکت در کلاس رسمی زبان و انجام تکالیف رسمی آن صورت بگیرد. اما اگر فرصت و توان این کار را ندارید، فرصت یادگیری غیررسمی زبان‌ها و گویش‌های داخلی را در خلال ارتباط‌های اجتماعی خود از دست ندهید. بعضی‌ها در خلال همین ارتباط‌های اجتماعی خود به توانایی‌ای رسیده‌اند که حرف‌های عادی و روزمره را با هر قوم و طایفه‌ای با زبان آن‌ها بیان می‌کنند.

تذکر پایانی: در انجام این تمرین‌ها و تمرین‌های مشابه آن، از زیاده‌روی و حرکت تک‌بعدی بپرهیزید و تلاش کنید به همه‌ی ابعاد و جوانب توجه داشته باشید و در همه‌ی مراحل زندگی، میانه‌رو و معتدل پیش بروید.